全文PDF :
英文要旨および目次PDF :

巻頭言

農芸化学研究32年目に想うこと  /  藤井 力

Page. 195 - 195 (published date : 2026年7月1日)

冒頭文

リファレンス

日本農芸化学会に入会したのは1994年だから今年32年目になる．学生時代は光合成の電子伝達の研究だったが，就職して発酵・醸造の世界で素晴らしい指導者や同僚に恵まれた．

1. 1)　藤井　力：生物工学会誌，102, 95（2024）．

Tweet

今日の話題

微生物によるリグノセルロースバイオリファイナリー  /  森 智夫

Page. 196 - 198 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

リグノセルロース系バイオマスを対象に，セルロース・ヘミセルロース由来糖およびリグニン由来芳香族化合物の微生物変換技術を概説し，前処理や阻害耐性などの課題と全成分利用に向けた展望を紹介する．

1. 1) A. Devi, S. Bajar, H. Kour, R. Kothari, D. Pant & A. Singh: BioEnergy Res., 15, 1820 (2022).
2. 2) H. Lu, V. Yadav, M. Bilal & H. M. N. Iqbal: Chemosphere, 288, 132574 (2022).
3. 3) S. Nanda, F. Pattnaik, B. R. Patra, K. Kang & A. K. Dalai: Fermentation, 9, 813 (2023).
4. 4) Z. Li, P. R. Waghmare, L. Dijkhuizen, X. Meng & W. Liu: Eng. Microbiol., 4, 100139 (2024).
5. 5) L. Capolupo & V. Faraco: Appl. Microbiol. Biotechnol., 100, 9451 (2016).
6. 6) L. T. Nguyen, D.-P. Phan, A. Sarwar, M. H. Tran, O. K. Lee & E. Y. Lee: Ind. Crops Prod., 161, 113219 (2021).
7. 7) E. Rosini, F. Molinari, D. Miani & L. Pollegioni: Catalysts, 13, 555 (2023).

Tweet

脂肪酸ヒドロキシ化脂肪酸（FAHFA）の構造多様性と生物学的重要性  /  津川 裕司, 宮本 潤基

Page. 199 - 201 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

脂肪酸ヒドロキシ化脂肪酸（FAHFA）は構造多様性と多彩な生理機能を有する脂質代謝物であり，代謝疾患・炎症制御における新規調節分子として注目されている．本稿ではその構造，起源，機能，制御機構の最新知見を概説する．

1. 1) M. Riecan, V. Paluchova, M. Lopes, K. Brejchova & O. Kuda: Pharmacol. Ther., 231, 107972 (2022).
2. 2) M. M. Yore, I. Syed, P. M. Moraes-Vieira, T. Zhang, M. A. Herman, E. A. Homan, R. T. Patel, J. Lee, S. Chen, O. D. Peroni et al.: Cell, 159, 318 (2014).
3. 3) R. Patel, A. Santoro, P. Hofer, D. Tan, M. Oberer, A. T. Nelson, S. Konduri, D. Siegel, R. Zechner, A. Saghatelian et al.: Nature, 606, 968 (2022).
4. 4) S. Yan, A. Santoro, M. J. Niphakis, A. M. Pinto, C. L. Jacobs, R. Ahmad, R. M. Suciu, B. R. Fonslow, R. A. Herbst-Graham, N. Ngo et al.: Nat. Commun., 15, 4605 (2024).
5. 5) O. Kuda, M. Brezinova, J. Silhavy, V. Landa, V. Zidek, C. Dodia, F. Kreuchwig, M. Vrbacky, L. Balas, T. Durand et al.: Diabetes, 67, 1190 (2018).
6. 6) Y. Kurizaki, Y. Matsuzawa, M. Takahashi, H. Takeda, M. Hasegawa, M. Arita, J. Miyamoto & H. Tsugawa: Anal. Chem., 97, 7861 (2025).

Tweet

男性のアンチエイジングミネラルとしての「亜鉛」  /  岸田 真実, 岡﨑 達

Page. 202 - 204 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

本稿では，亜鉛のアンチエイジングミネラルとしての可能性を，テストステロンとの関係から考察する．また，アドヒアランスの観点から，口腔内崩壊錠の特徴についても言及する．

1. 1) 日本臨床栄養学会：日本臨床栄養学会雑誌，46, 225 (2024).
2. 2) T. Kawamura, Y. Ogawa, Y. Nakamura, S. Nakamizo, Y. Ohta, H. Nakano, K. Kabashima, I. Katayama, S. Koizumi, T. Kodama et al.: J. Clin. Invest., 122, 722 (2012).
3. 3) Y. Inoue, S. Hasegawa, S. Ban, T. Yamada, Y. Date, H. Mizutani, S. Nakata, M. Tanaka & N. Hirashima: J. Biol. Chem., 289, 21451 (2014).
4. 4) D. Kumari, N. Nair & R. S. Bedwal: Syst. Biol. Reprod. Med., 57, 233 (2011).
5. 5) S. Swati, Y. Kanwar & N. Nair: International Journal of Zoological Investigations, 8, 136 (2022).
6. 6) H. Ali, M. Ahmed, M. Baig & M. Ali: Pak. J. Med. Sci., 23, 111 (2007).
7. 7) K. G. Sorwell & H. F. Urbanski: J. Neuroendocrinol., 25, 1062 (2013).
8. 8) 厚生労働省：「日本人の食事摂取基準（2025年版）」策定検討会報告書（案），https://www.mhlw.go.jp/content/10904750/001219684.pdf, 2025.
9. 9) 厚生労働省：令和元年 国民健康・栄養調査報告，https://www.mhlw.go.jp/content/001066903.pdf, 2020.
10. 10) 厚生労働省：令和5年 国民健康・栄養調査報告，https://www.mhlw.go.jp/content/001435384.pdf. 2023.
11. 11) H. Yokokawa, H. Fukuda, M. Saita, T. Miyagami, Y. Takahashi, T. Hisaoka & T. Naito: J. Gen. Fam. Med., 21, 248 (2020).
12. 12) 倉澤隆平，久堀周治朗，上岡洋晴，岡田真平，松村興広：Biomedical Research on Trace Elements, 16, 61 (2005).
13. 13) 小野靜一，宮本英雄，青木孝學，加藤　清：亜鉛栄養治療，11, 87 (2020).
14. 14) 日本泌尿器科学会，日本Men's Health医学会，「LOH症候群診療ガイドライン」検討ワーキング委員会編：“加齢男性・性腺機能低下症候群（LOH症候群）診療の手引き”，じほう，2007.
15. 15) V. Khou, J. J. Anderson, G. Strange, C. Corrigan, N. Collins, D. S. Celermajer, N. Dwyer, J. Feenstra, M. Horrigan, D. Keating et al.: Respirology, 25, 863 (2020).
16. 16) N. Gregoric, J. Sikonja, A. Janez & M. Jensterle: Diabetes Obes. Metab., 27, 519 (2025).
17. 17) C. V. Calamari, P. Viau, M. Nichi, G. S. Martins, G. Sobral, J. H. Mangueira Dias & C. Alvarenga de Oliveira: Domest. Anim. Endocrinol., 72, 106477 (2020).
18. 18) 岸田真実，松川泰治，浅野年紀：亜鉛栄養治療，15, 92 (2025).

Tweet

脊椎動物における旨味・甘味受容体の進化  /  戸田 安香, 石丸 喜朗, 西原 秀典

Page. 205 - 207 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

旨味・甘味受容体T1Rは従来3遺伝子のみで構成されると考えられていたが，脊椎動物全体では11種類存在することが判明した．さまざまな生物を対象に全レパートリーの発現部位と機能を明らかにすることで，T1Rの未知機能解明に寄与することが期待される．

1. 1) J. Chandrashekar, C. Kuhn, Y. Oka, D. A. Yarmolinsky, E. Hummler, N. J. Ryba & C. S. Zuker: Nature, 464, 297 (2010).
2. 2) Y. Ishimaru, S. Okada, H. Naito, T. Nagai, A. Yasuoka, I. Matsumoto & K. Abe: Mech. Dev., 122, 1310 (2005).
3. 3) H. Nishihara, Y. Toda, T. Kuramoto, K. Kamohara, A. Goto, K. Hoshino, S. Okada, S. Kuraku, M. Okabe & Y. Ishimaru: Nat. Ecol. Evol., 8, 111 (2024).
4. 4) A. Itoigawa, Y. Toda, S. Kuraku & Y. Ishimaru: Curr. Biol., 34, R271 (2024).
5. 5) X. Li, W. Li, H. Wang, J. Cao, K. Maehashi, L. Huang, A. A. Bachmanov, D. R. Reed, V. Legrand-Defretin, G. K. Beauchamp et al.: PLoS Genet., 1, 27 (2005).
6. 6) R. Li, W. Fan, G. Tian, H. Zhu, L. He, J. Cai, Q. Huang, Q. Cai, B. Li, Y. Bai et al.: Nature, 463, 311 (2010).

Tweet

解説

細菌走化性とその多様性～歴史的経緯から最新の研究まで  /  西山 宗一郎, 田島 寛隆, 大森 楓河, 川岸 郁朗

Page. 208 - 215 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

運動性のある細菌が栄養物質に向かう方向へ，あるいは有害な物質からは遠ざかる方向へ移動する能力を走化性という．本稿では細菌の走化性研究の歴史的経緯を辿りつつ，走化性受容体の機能を中心に概説する．

1. 1) F. Omori, H. Tajima, S. Asaoka, S. I. Nishiyama, Y. Sowa & I. Kawagishi: Biomolecules, 15, 434 (2025).
2. 2) J. S. Parkinson, G. L. Hazelbauer & J. J. Falke: Trends Microbiol., 23, 257 (2015).
3. 3) N. Lane: Philos. Trans. R. Soc. Lond. B Biol. Sci., 370, 20140344 (2015).
4. 4) J. Adler: J. Gen. Microbiol., 74, 77 (1973).
5. 5) R. Mesibov & J. Adler: J. Bacteriol., 112, 315 (1972).
6. 6) W. W. Tso & J. Adler: J. Bacteriol., 118, 560 (1974).
7. 7) I. Kawagishi & S. Nishiyama: Methods Mol. Biol., 1593, 259 (2017).
8. 8) J. F. Hess, R. B. Bourret, K. Oosawa, P. Matsumura & M. I. Simon: Cold Spring Harb. Symp. Quant. Biol., 53, 41 (1988).
9. 9) J. F. Hess, R. B. Bourret & M. I. Simon: Nature, 336, 139 (1988).
10. 10) J. F. Hess, K. Oosawa, N. Kaplan & M. I. Simon: Cell, 53, 79 (1988).
11. 11) A. Buschiazzo & F. Trajtenberg: Annu. Rev. Microbiol., 73, 507 (2019).
12. 12) E. Ishii & Y. Eguchi: Biomolecules, 11, 1524 (2021).
13. 13) K. K. Gosink, R. Kobayashi, I. Kawagishi & C. C. Hase: J. Bacteriol., 184, 1767 (2002).
14. 14) G. H. Wadhams & J. P. Armitage: Nat. Rev. Mol. Cell Biol., 5, 1024 (2004).
15. 15) K. L. Fredrick & J. D. Helmann: J. Bacteriol., 176, 2727 (1994).
16. 16) T. J. Muff, R. M. Foster, P. J. Liu & G. W. Ordal: J. Bacteriol., 189, 7007 (2007).
17. 17) H. Szurmant & G. W. Ordal: Microbiol. Mol. Biol. Rev., 68, 301 (2004).
18. 18) S. Nishiyama, D. Suzuki, Y. Itoh, K. Suzuki, H. Tajima, A. Hyakutake, M. Homma, S. M. Butler-Wu, A. Camilli & I. Kawagishi: Infect. Immun., 80, 3170 (2012).
19. 19) R. P. Alexander & I. B. Zhulin: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 104, 2885 (2007).
20. 20) A. Briegel, D. R. Ortega, E. I. Tocheva, K. Wuichet, Z. Li, S. Chen, A. Muller, C. V. Iancu, G. E. Murphy, M. J. Dobro et al.: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 106, 17181 (2009).
21. 21) C. K. Cassidy, Z. Qin, T. Frosio, K. Gosink, Z. Yang, M. S. P. Sansom, P. J. Stansfeld, J. S. Parkinson & P. Zhang: MBio, 14, 00793-23 (2023).
22. 22) A. I. M. Salah Ud-Din & A. Roujeinikova: Cell. Mol. Life Sci., 74, 3293 (2017).
23. 23) K. Maeda, Y. Imae, J. I. Shioi & F. Oosawa: J. Bacteriol., 127, 1039 (1976).
24. 24) S. Nishiyama, I. N. Maruyama, M. Homma & I. Kawagishi: J. Mol. Biol., 286, 1275 (1999).
25. 25) S. Nishiyama, T. Umemura, T. Nara, M. Homma & I. Kawagishi: Mol. Microbiol., 32, 357 (1999).
26. 26) D. R. Repaske & J. Adler: J. Bacteriol., 145, 1196 (1981).
27. 27) M. D. Manson, W. Boos, P. J. Bassford Jr. & B. A. Rasmussen: J. Biol. Chem., 260, 9727 (1985).
28. 28) A. R. Muok, F. A. Olsthoorn & A. Briegel: Annu. Rev. Microbiol., 78, 169 (2024).
29. 29) S. I. Bibikov, R. Biran, K. E. Rudd & J. S. Parkinson: J. Bacteriol., 179, 4075 (1997).
30. 30) A. Rebbapragada, M. S. Johnson, G. P. Harding, A. J. Zuccarelli, H. M. Fletcher, I. B. Zhulin & B. L. Taylor: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 94, 10541 (1997).
31. 31) E. N. Kort, M. F. Goy, S. H. Larsen & J. Adler: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 72, 3939 (1975).
32. 32) H. C. Berg: “Random Walks in Biology,” Princeton University Press, 1983.
33. 33) H. C. Berg & D. A. Brown: Nature, 239, 500 (1972).
34. 34) H. C. Berg & D. A. Brown: Antibiot. Chemother., 19, 55 (1974).
35. 35) H. C. Berg & P. M. Tedesco: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 72, 3235 (1975).
36. 36) M. R. Alley, J. R. Maddock & L. Shapiro: Genes Dev., 6, 825 (1992).
37. 37) J. R. Maddock & L. Shapiro: Science, 259, 1717 (1993).
38. 38) J. S. Parkinson & D. F. Blair: Science, 259, 1701 (1993).
39. 39) H. Irieda, M. Homma, M. Homma & I. Kawagishi: J. Biol. Chem., 281, 23880 (2006).
40. 40) T. S. Shimizu, N. Le Novere, M. D. Levin, A. J. Beavil, B. J. Sutton & D. Bray: Nat. Cell Biol., 2, 792 (2000).
41. 41) L. N. Lin, J. Li, J. F. Brandts & R. M. Weis: Biochemistry, 33, 6564 (1994).
42. 42) J. J. Falke & G. L. Hazelbauer: Trends Biochem. Sci., 26, 257 (2001).
43. 43) H. Tajima, K. Imada, M. Sakuma, F. Hattori, T. Nara, N. Kamo, M. Homma & I. Kawagishi: J. Biol. Chem., 286, 42200 (2011).
44. 44) S. Nishiyama, Y. Takahashi, K. Yamamoto, D. Suzuki, Y. Itoh, K. Sumita, Y. Uchida, M. Homma, K. Imada & I. Kawagishi: Sci. Rep., 6, 20866 (2016).
45. 45) S. H. Lee, S. M. Butler & A. Camilli: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 98, 6889 (2001).
46. 46) V. Anantharaman & L. Aravind: Trends Biochem. Sci., 25, 535 (2000).
47. 47) M. A. Matilla, D. Martin-Mora, J. A. Gavira & T. Krell: Microbiol. Mol. Biol. Rev., 85, e00151-20 (2021).
48. 48) A. Hyakutake, M. Homma, M. J. Austin, M. A. Boin, C. C. Hase & I. Kawagishi: J. Bacteriol., 187, 8403 (2005).
49. 49) S. M. Butler & A. Camilli: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 101, 5018 (2004).
50. 50) J. Schmidt, M. Musken, T. Becker, Z. Magnowska, D. Bertinetti, S. Moller, B. Zimmermann, F. W. Herberg, L. Jansch & S. Haussler: PLoS One, 6, e18184 (2011).
51. 51) J. C. Fong & F. H. Yildiz: J. Bacteriol., 190, 6646 (2008).
52. 52) J. W. Hickman, D. F. Tifrea & C. S. Harwood: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 102, 14422 (2005).

Tweet

生合成を模倣した天然物の合成  /  川本 諭一郎, 伊藤 久央

Page. 216 - 222 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

推定生合成経路を模倣した天然物の合成研究を取り上げる．古典的なdaphniphyllineの合成から最新のnesteretal やbipolarolide まで，生合成経路を巧みに利用して，複雑な天然物の骨格を構築した合成例を解説する．

1. 1) S. Piettre & C. H. Heathcock: Science, 248, 1532 (1990).
2. 2) C. L. Xie, R. Chen, S. Yang, J. M. Xia, G. Y. Zhang, C. H. Chen, Y. Zhang & X. W. Yang: Org. Lett., 21, 8174 (2019).
3. 3) Y. Kawamoto, H. Kitsukawa, T. Kobayashi & H. Ito: Org. Lett., 23, 7074 (2021).
4. 4) A. Leblond, I. Houari, Y. Beauxis, K. Leblanc, E. Poupon & M. A. Beniddir: Org. Lett., 24, 1247 (2022).
5. 5) Z. G. Hajos & D. R. Parrish: J. Org. Chem., 39, 1615 (1974).
6. 6) B. List, R. A. Lerner & C. F. Barbas III: J. Am. Chem. Soc., 122, 2395 (2000).
7. 7) M. Liu, W. Sun, L. Shen, Y. He, J. Liu, J. Wang, Z. Hu & Y. Zhang: Angew. Chem. Int. Ed., 58, 12091 (2019).
8. 8) B. Li, C. Tan, T. Ma & Y. Jia: Angew. Chem. Int. Ed., 63, e202319306 (2024).

Tweet

ミトコンドリアエネルギー変換装置の「化学」  /  村井 正俊

Page. 223 - 230 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

ミトコンドリア呼吸鎖複合体-Iにおけるユビキノン還元とプロトン輸送の関係を，阻害剤研究の知見をもとに整理し，分子機構の解明が新たな創薬標的としての本酵素の理解につながる可能性を紹介する．

1. 1) P. R. Rich & A. Marechal: Comp. Biophys., 8, 72 (2012).
2. 2) J. Hirst: Annu. Rev. Biochem., 82, 551 (2013).
3. 3) L. A. Sazanov: Nat. Rev. Mol. Cell Biol., 16, 375 (2015).
4. 4) R. Baradaran, J. M. Berrisford, G. S. Minhas & L. A. Sazanov: Nature, 494, 443 (2013).
5. 5) V. Zickermann, C. Wirth, H. Nasiri, K. Siegmund, H. Schwalbe, C. Hunte & U. Brandt: Science, 347, 44 (2015).
6. 6) D. Kampjut & L. A. Sazanov: Science, 370, eabc4209 (2020).
7. 7) I. Chung, J. J. Wright, H. R. Bridges, B. S. Ivanov, O. Biner, C. S. Pereira, G. M. Arantes & J. Hirst: Nat. Commun., 13, 2758 (2022).
8. 8) V. Sharma, G. Belevich, A. P. Gamiz-Hernandez, T. Rog, I. Vattulainen, M. L. Verkhovskaya, M. Wikstrom, G. Hummer & V. R. I. Kaila: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 112, 11571 (2015).
9. 9) O. Haapanen & V. Sharma: Curr. Opin. Electrochem., 29, 100741 (2021).
10. 10) A. Cabrera-Orefice, E. G. Yoga, C. Wirth, K. Siegmund, K. Zwicker, S. Guerrero-Castillo, V. Zickermann, C. Hunte & U. Brandt: Nat. Commun., 9, 4500 (2018).
11. 11) K. Okuda, M. Murai, S. Aburaya, W. Aoki & H. Miyoshi: Biochemistry, 55, 470 (2016).
12. 12) H. Ueno, K. Yasuda, N. Hamaguchi-Suzuki, R. Marui, N. Adachi, T. Senda, T. Murata & H. Noji: Nat. Commun., 16, 5410 (2025).
13. 13) M. Murai: Biosci. Biotechnol. Biochem., 84, 1322 (2020).
14. 14) J. R. Molina, Y. Sun, M. Protopopova, S. Gera, M. Bandi, C. Bristow, T. McAfoos, P. Morlacchi, J. Ackroyd, A. A. Agip et al.: Nat. Med., 24, 1036 (2018).
15. 15) A. Tsuji, T. Akao, T. Masuya, M. Murai & H. Miyoshi: J. Biol. Chem., 295, 7481 (2020).
16. 16) I. Chung, R. Serreli, J. B. Cross, M. E. Di Francesco, J. R. Marszalek & J. Hirst: Sci. Adv., 7, eabg4000 (2021).
17. 17) H. R. Bridges, A. J. Y. Jones, M. N. Pollak & J. Hirst: Biochem. J., 462, 475 (2014).
18. 18) H. R. Bridges, J. N. Blaza, Z. Yin, I. Chung, M. N. Pollak & J. Hirst: Science, 379, 351 (2023).
19. 19) Z. He, F. Teng, Y. Yang, R. Guo, M. Wu, F. Han, H. Tian, J. Wang, Y. Hu, Y. Jiang et al.: Nat. Struct. Mol. Biol., 33, 100 (2026).
20. 20) Y. Zhou, J. Zou, J. Xu, Y. Zhou, X. Cen & Y. Zhao: Eur. J. Med. Chem., 251, 115219 (2023).
21. 21) J. N. Blaza, H. R. Bridges, D. Aragao, E. A. Dunn, A. Heikal, G. M. Cook, Y. Nakatani & J. Hirst: Sci. Rep., 7, 40165 (2017).
22. 22) A. Sanz, M. Soikkeli, M. Portero-Otin, A. Wilson, E. Kemppainen, G. McIlroy, S. Ellila, K. K. Kemppainen, T. Tuomela, M. Lakanmaa et al.: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 107, 9105 (2010).
23. 23) O. Juarez & B. Barquera: Biochim. Biophys. Acta Bioenerg., 1817, 1823 (2012).
24. 24) T. Ito, M. Murai, S. Ninokura, Y. Kitazumi, K. G. Mezic, B. F. Cress, M. A. G. Koffas, J. E. Morgan, B. Barquera & H. Miyoshi: J. Biol. Chem., 292, 7727 (2017).
25. 25) J. Kishikawa, M. Ishikawa, T. Masuya, M. Murai, Y. Kitazumi, N. L. Butler, T. Kato, B. Barquera & H. Miyoshi: Nat. Commun., 13, 4082 (2022).
26. 26) M. Ishikawa-Fukuda, T. Seki, J. Kishikawa, T. Masuya, K. Okazaki, T. Kato, B. Barquera, H. Miyoshi & M. Murai: Nat. Commun., 17, 1394 (2026).

Tweet

褐色脂肪組織の機能と制御に関する新展開  /  米代 武司

Page. 231 - 237 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

褐色脂肪による代謝調節はエネルギー消費のみに依存しない．しかし，その機序や制御については研究が始まったばかりである．本稿では，褐色脂肪由来代謝物を介したインスリン感受性調節機能と次世代に伝わる機能制御機構を解説する．

1. 1) C. Auger & S. Kajimura: Annu. Rev. Pathol., 18, 71 (2023).
2. 2) T. Yoneshiro, M. Matsushita, J. Sakai & M. Saito: J. Physiol. Anthropol., 44, 11 (2025).
3. 3) A. M. Cypess, B. Cannon, J. Nedergaard, L. Kazak, D. C. Chang, J. Krakoff, Y. H. Tseng, C. Scheele, J. Boucher, N. Petrovic et al.: Cell Metab., 37, 12 (2025).
4. 4) B. J. Lipworth: Br. J. Clin. Pharmacol., 42, 291 (1996).
5. 5) 米代武司，梶村慎吾：実験医学，43, 63 (2024).
6. 6) A. R. P. Verkerke & S. Kajimura: Mol. Cell, 85, 3895 (2025).
7. 7) K. Ikeda, Q. Kang, T. Yoneshiro, J. P. Camporez, H. Maki, M. Homma, K. Shinoda, Y. Chen, X. Lu, P. Maretich et al.: Nat. Med., 23, 1454 (2017).
8. 8) T. Wang, A. K. Sharma, C. Wu, C. I. Maushart, A. Ghosh, W. Yang, P. Stefanicka, Z. Kovanicova, J. Ukropec, J. Zhang et al.: Cell Metab., 36, 2130 (2024).
9. 9) A. Vargas-Castillo, Y. Sun, A. L. Smythers, L. Grauvogel, P. A. Dumesic, M. P. Emont, L. T. Tsai, E. D. Rosen, N. W. Zammit, S. M. Shaffer et al.: Cell Metab., 36, 2146 (2024).
10. 10) M. Saito, Y. Okamatsu-Ogura, M. Matsushita, K. Watanabe, T. Yoneshiro, J. Nio-Kobayashi, T. Iwanaga, M. Miyagawa, T. Kameya, K. Nakada et al.: Diabetes, 58, 1526 (2009).
11. 11) B. P. Leitner, S. Huang, R. J. Brychta, C. J. Duckworth, A. S. Baskin, S. McGehee, I. Tal, W. Dieckmann, G. Gupta, G. M. Kolodny et al.: Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 114, 8649 (2017).
12. 12) 米代武司：肥満研究，30, 77 (2024).
13. 13) T. Yoneshiro, S. Aita, M. Matsushita, T. Kayahara, T. Kameya, Y. Kawai, T. Iwanaga & M. Saito: J. Clin. Invest., 123, 3404 (2013).
14. 14) T. Yoneshiro, S. Aita, M. Matsushita, Y. Okamatsu-Ogura, T. Kameya, Y. Kawai, M. Miyagawa, M. Tsujisaki & M. Saito: Obesity (Silver Spring), 19, 1755 (2011).
15. 15) M. Matsushita, T. Yoneshiro, S. Aita, T. Kameya, H. Sugie & M. Saito: Int. J. Obes. (Lond.), 38, 812 (2014).
16. 16) T. Becher, S. Palanisamy, D. J. Kramer, M. Eljalby, S. J. Marx, A. G. Wibmer, S. D. Butler, C. S. Jiang, R. Vaughan, H. Schoder et al.: Nat. Med., 27, 58 (2021).
17. 17) F. Villarroya, R. Cereijo, J. Villarroya & M. Giralt: Nat. Rev. Endocrinol., 13, 26 (2017).
18. 18) C. H. Sponton, T. Hosono, J. Taura, M. P. Jedrychowski, T. Yoneshiro, Q. Wang, M. Takahashi, Y. Matsui, K. Ikeda, Y. Oguri et al.: EMBO Rep., 21, e49828 (2020).
19. 19) K. Ziqubu, P. V. Dludla, S. E. Mabhida, B. U. Jack, S. Keipert, M. Jastroch & S. E. Mazibuko-Mbeje: Metabolism, 150, 155709 (2024).
20. 20) T. Yoneshiro, Q. Wang, K. Tajima, M. Matsushita, H. Maki, K. Igarashi, Z. Dai, P. J. White, R. W. McGarrah, O. R. Ilkayeva et al.: Nature, 572, 614 (2019).
21. 21) A. R. P. Verkerke, D. Wang, N. Yoshida, Z. H. Taxin, X. Shi, S. Zheng, Y. Li, C. Auger, S. Oikawa, J. S. Yook et al.: Cell, 187, 2359 (2024).
22. 22) 米代武司，梶村慎吾：実験医学，43, 68 (2024).
23. 23) T. Yoneshiro, T. Ogawa, N. Okamoto, M. Matsushita, S. Aita, T. Kameya, Y. Kawai, T. Iwanaga & M. Saito: Int. J. Obes. (Lond.), 37, 993 (2013).
24. 24) Y. Ishida, M. Matsushita, T. Yoneshiro, M. Saito, S. Fuse, T. Hamaoka, M. Kuroiwa, R. Tanaka, Y. Kurosawa, T. Nishimura et al.: Int. J. Obes. (Lond.), 48, 1110 (2024).
25. 25) K. Nakayama, H. Miyashita, Y. Yanagisawa & S. Iwamoto: PLoS One, 8, e74720 (2013).
26. 26) T. Nishimura, T. Katsumura, M. Motoi, H. Oota & S. Watanuki: Sci. Rep., 7, 5570 (2017).
27. 27) H. Takahashi, G. Yang, T. Yoneshiro, Y. Abe, R. Ito, C. Yang, J. Nakazono, M. Okamoto-Katsuyama, A. Uchida, M. Arai et al.: Nat. Commun., 13, 5715 (2022).
28. 28) H. Takahashi, R. Ito, Y. Matsumura & J. Sakai: BioEssays, 46, e2300084 (2024).
29. 29) R. Ito, S. Xie, M. Tumenjargal, Y. Sugahara, C. Yang, H. Takahashi, M. Arai, S. I. Inoue, A. Uchida, K. Nakano et al.: iScience, 27, 109398 (2024).
30. 30) T. Yoneshiro, M. Matsushita, S. Fuse-Hamaoka, M. Kuroiwa, Y. Kurosawa, Y. Yamada, M. Arai, Y. Wei, M. Iida, K. Kuma et al.: Nat. Metab., 7, 778 (2025).
31. 31) T. Hamaoka, S. Nirengi, S. Fuse, S. Amagasa, R. Kime, M. Kuroiwa, T. Endo, N. Sakane, M. Matsushita, M. Saito et al.: Front. Endocrinol. (Lausanne), 11, 261 (2020).
32. 32) W. Sun, H. Dong, A. S. Becker, D. H. Dapito, S. Modica, G. Grandl, L. Opitz, V. Efthymiou, L. G. Straub, G. Sarker et al.: Nat. Med., 24, 1372 (2018).

Tweet

愛媛の後発酵茶「石鎚黒茶」の発酵メカニズム  /  堀江 祐範

Page. 238 - 243 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

石鎚黒茶は，愛媛県西条市でつくられている後発酵茶で，糸状菌による好気発酵と乳酸菌による嫌気発酵の2段階の発酵によってつくられる．石鎚黒茶の発酵にかかわる微生物と，その作用による茶の成分変化，機能性について解説する．

1. 1）大本敬久，胡　光，今石みぎわ，岩崎晃彦：“石鎚黒茶製造技術調査報告書”，西条市教育委員会，2022, pp. 15-50.
2. 2) 今井みぎわ：“碁石茶製造技術調査報告書”，大豊町教育委員会，2025, pp. 78-103.
3. 3) 高橋晋一，磯本宏紀：“「阿波晩茶製造技術」調査報告書”，徳島県，2020, pp. 85-132.
4. 4) M. Horie, A. Tada, N. Kanamoto, T. Tamai, N. Fukuda, S. Sugino, T. Toyotome & Y. Tabei: J. Food Process. Preserv., 43, e14186 (2019).
5. 5) 水野智文，岩橋　均，堀江祐範：美味技術学会誌，19, 46 (2020).
6. 6) 堀江祐範，西岡浩貴，多田敦美，杉野紗貴子，水野智文，豊留孝仁，岩橋　均：美味技術学会誌，18, 62 (2019).
7. 7) M. Horie & H. Iwahashi: Fermentation, 9, 876 (2023).
8. 8) H. Nishioka, T. Ohno, H. Iwahashi & M. Horie: Microbes Environ., 36, 21029 (2021).
9. 9) M. Yamamoto, M. Horie, M. Fukushima & T. Toyotome: Int. J. Food Microbiol., 306, 108263 (2019).
10. 10) T. Hayashi, S. Ueda, H. Tsuruta, H. Kuwahara & R. Osawa: Biosci. Microbiota Food Health, 31, 27 (2012).
11. 11) Q. Wang, J. Gong, Y. Chisti & S. Sirisansaneeyakul: J. Biotechnol., 231, 250 (2016).
12. 12) M. Kondo, K. Nishi & T. Sugahara: J. Funct. Foods, 14, 659 (2015).
13. 13) E. G. Dudley & J. L. Steele: J. Appl. Microbiol., 98, 14 (2005).
14. 14) M. Kato, A. Tamura, H. Saitou, M. Omori, A. Nanba & K. Miyagawa: J. Home Econ. Jpn., 46, 525 (1995).
15. 15) M. Horie, Y. Ohmiya & T. Ohmori: Biosci. Microbiota Food Health, 42, 254 (2023).
16. 16) M. Horie, K. Nara, S. Sugino, A. Umeno & Y. Yoshida: Food Sci. Nutr., 5, 639 (2017).
17. 17) 田中　隆，永井沙知，四位拓也，松尾洋介，河野　功：日本食品化学学会誌，18, 6 (2011).

Tweet

プロダクトイノベーション

カネカ生分解性バイオポリマーGreen Planet^(R)生産微生物の開発と事業化  /  有川 尚志, 佐藤 俊輔

Page. 244 - 247 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

カネカ生分解性バイオポリマーGreen Planet^(R)は微生物が細胞内で重合し，蓄積するポリエステルの一種である．本稿ではプラスチック代替素材としてのGreen Planet^(R)の特徴や，生産プロセスの根幹となる微生物育種を中心に実用化の鍵となった技術開発の一部を紹介する．

1. 1) 加藤千明：化学と生物，58, 181（2020）．
2. 2) S. Sato, T. Fujiki & K. Matsumoto: J. Biosci. Bioeng., 116, 677 (2013).
3. 3) S. Sato, H. Maruyama, T. Fujiki & K. Matsumoto: J. Biosci. Bioeng., 120, 246 (2015).
4. 4) H. Arikawa & K. Matsumoto: Microb. Cell Fact., 15, 184 (2016).
5. 5) H. Arikawa & S. Sato: Appl. Microbiol. Biotechnol., 106, 3021 (2022).
6. 6) K. Harada, S. Kobayashi, K. Oshima, S. Yoshida, T. Tsuge & S. Sato: Front. Bioeng. Biotechnol., 9, 627082 (2021).
7. 7) H. Arikawa, S. Sato, T. Fujiki & K. Matsumoto: J. Biotechnol., 227, 94 (2016).

Tweet

海外だより

農芸化学が活きた日々  /  三俣 好令

Page. 248 - 251 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

北京大学現代農業研究所に就職した筆者が，海外アカデミアへの就職に至った経緯，ゼロコロナ政策下での渡航経験，中国での生活および研究環境について紹介する．

1. 1) W. Ji, W. Zheng, H. Yin, J. Mei, X. Liu, N. Abe-Kanoh, M. S. Rhaman, G. Qin & W. Ye: J. Exp. Bot., 77, 1324 (2025).
2. 2) J. Jin, X. Wang, X. Zhang, J. Mei, W. Zheng, L. Guo, H. Sun, L. Zhang, C. Liu, W. Ye et al.: Microbiome, 14, 10 (2025).
3. 3) L. Guo, X. Wang, D. H. Ayhan, M. S. Rhaman, M. Yan, J. Jiang, D. Wang, W. Zheng, J. Mei, W. Ji et al.: Nat. Genet., 57, 741 (2025).
4. 4) Y. Mimata, R. Gong, X. Pei, G. Qin & W. Ye: Mol. Hortic., 6, 2 (2026).

Tweet

トップランナーに聞く

日清シスコ株式会社専務取締役　上脇 達也 氏  /  成川 真隆, 飯島 陽子, 岡田 憲典

Page. 252 - 261 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

今回の「トップランナーに聞く」では，日清シスコ株式会社専務取締役の上脇達也先生にインタビューをお願いしました．

 

Tweet

付録

和文誌編集委員  / 

Page. 0 - 0 (published date : 2026年7月1日)

概要原稿

リファレンス

 

 

Tweet